W środę r. wykład pt. „Zalety i wady energetyki atomowej” przedstawił prof. dr n. med. Jan Grzesik. Wszystko co istnieje na Ziemi jest zależne od energii – tak rozpoczął się wykład pana profesora. Czym zatem jest energia? Energia to zdolność do wykonywania pracy. Energia może zmieniać swoją postać, ale nie może być tworzona ani niszczona (zasada zachowania energii). Na przykład produkcja energii w elektrowni węglowej oznacza przekształcenie energii chemicznej (w cieplną – spalanie w kotle, następnie w mechaniczną – para w turbinie) w elektryczną (generator). Co to jest praca? Praca to pokonywanie oporów wzdłuż pewnej drogi. Można ją też określić jako świadome czynności umysłowe i fizyczne dla realizacji zamierzonego celu. Typy energii: 1) mechaniczna (kinetyczna , potencjalna, sprężystości) 2) chemiczna 3) cieplna 4) elektromagnetyczna 5) elektryczna 6) jądrowa 7) wiatrowa 8) geotermiczna 9) wodna (hydroelektrownie, fale morskie) 10) biomasa. Źródła energii dzielimy na dwie podstawowe grupy: – Odnawialne (energia wiatrowa, wodna, słoneczna, geotermalna i biomasa) – Nieodnawialne (paliwa kopalne, energia jądrowa). Kiedy pojawiła się energia? W pierwszej chwili Wielkiego Wybuchu (Big Bang – ok. 13,8mld lat temu). Tak wyłonił się Wszechświat (materia, gwiazdy, przestrzeń , czas, energia i oddziaływania). Dzięki kosmicznemu teleskopowi Hubble’a pomiary doprowadziły do odkrycia, że tempo rozszerzania się Wszechświata wydaje się przyspieszać. Nie ma natomiast odpowiedzi na pytanie – Skąd się ta energia wzięła?. Są tylko spekulacje astrofizyków: 1) Przypadek 2) Coś co łączy się z Bogiem. Być to istnieć w czasie. Jan Paweł II zaakceptował teorię Wielkiego Wybuchu. Einstein w 1905 r. w artykule pt. „Czy bezwładność ciała zależy od jego energii” związał masę i energię, uogólniając je na wszystkie zjawiska fizyczne. W 2008 r. dwunastu fizykom z Francji , Niemiec i Węgier udało się potwierdzić sł8uszność tego równania. E = mc2 gdzie m- masa, c prędkość światła, e – energia Z tego równania można wyliczyć ilość energii koniecznej do powstania 1g materii. Energia elektryczna zapewnia nam komfort życia. Zużycie energii na 1 mieszkańca (w kWh) najwyższe jest w Islandii (28000 kWh). Dla porównania w USA wynosi 13200, we Francji i Niemczech 7000, w Czechach 5000 w Słowacji 4800 a w Polsce 3100. W gospodarstwach domowych w Polsce wynosi ono ok. 1000kWh na osobę (większość zużywa przemysł, oświetlenie miast). Z tego wynika, że wyposażenie naszych gospodarstw domowych w urządzenia elektryczne znacznie odbiega od średniej europejskiej. W Polsce istnieją 23 elektrownie: 12 na węgiel kamienny, 5 na węgiel brunatny i 6 wodnych (1 przepływowa i 5 szczytowo-pompowych). Oprócz tego istnieje 55 elektrociepłowni zawodowych. Łączna moc elektryczna zainstalowana w styczniu 2018 r. wynosiła ok. Energetyka wiatrowa w Polsce (wszystkie farmy wiatrowe zlokalizowane są na lądzie) zaczęła się rozwijać po wstąpieniu do Unii Europejskiej w 2004r. Moc zainstalowana wzrosła z 83MW w 2005 r. do 7200MW w 2018 r. Udział energetyki wiatrowej w 2016r. wynosił ok. 7%. Nowe przepisy wydane w 2018r. skutecznie ograniczą jej rozwój. Nowe obiekty mogą być stawiane w odległości 10H (H – wysokość wiatraka) od jakichkolwiek zabudowań. Planuje się stopniową likwidację wiatraków do 2027 r. Podobno nowe farmy wiatrowe będą budowane na morzu. W Polsce nie ma elektrowni jądrowych. Jedynym działającym jest badawczy reaktor Maria. Zalety elektrowni atomowej: Nie wytwarzają dwutlenku węgla Nie zanieczyszczają powietrza pyłami i gazami Długo działają (50-60 lat). Wady: Duży koszt (4-5 razy większy/1MW w porównaniu z elektrownią węglową) Do chłodzenia potrzebna jest bardzo duża ilość wody Nie mamy uranu (potentaci to Kazachstan i Kanada) Duże obawy społeczeństwa Po zakończeniu pracy zostaje martwy obszar ziemi Problemy ze składowaniem odpadów (odpady umożliwiają produkcję bomb A) Narażenie pracowników na napromieniowanie (choroby nowotworowe) Ryzyko awarii nie jest zerowe Wymaga absolutnej dyscypliny technicznej w całym okresie eksploatacji. W Europie tylko Niemcy ogłosiły zamiar odejścia od energetyki jądrowej (w grudniu 2018 r. zamknięto 2 ostatnie kopalnie węgla kamiennego). Liderem jest Francja która ma 58 reaktorów które dają 75% mocy systemu energetycznego. Ostatnia poważna awaria w historii energetyki francuskiej miała miejsce w 1969 r. w Saint-Laurent sklasyfikowana jako poziom 4 w siedmiostopniowej skali zdarzeń jądrowych i radiologicznych. Nie miała ona większego wpływu na środowisko naturalne czy też społeczeństwo. Francja zastanawia się nad stopniowym zamykaniem 17 najstarszych reaktorów. W Rosji jest 36 reaktorów, na Ukrainie 15, Wielka Brytania ma 15, Szwecja 9, Niemcy 8, Czechy 6, Słowacja 4, Węgry 4. Wszyscy sąsiedzi Polski mają elektrownie jądrowe – w tym roku wyprzedzi nas nawet Białoruś. Obecnie w Europie w budowie jest 10 reaktorów (budowa 3 jest zawieszona): 4 w Rosji (do użytku w latach 2019-2021) 2 na Słowacji (w 2019 r.) 2 na Białorusi ( w 2019 i 2020 r) 1 Finlandia w 2019 r. 1 Francja w 2019 r. Wszystkie nowe elektrownie są wyposażone w reaktory typu PWR. W Polsce Departament Energetyki atomowej w latach 2012- 2017 wydał ponad 900mln zł ze skutkiem raczej mizernym (nie mamy nawet lokalizacji elektrowni). Budowa 2 elektrowni jądrowych (6 reaktorów) ma ruszyć w 2033 r. Do 2040 r. Polska ma przeznaczyć na ten cel 112-125mld zł. Po problemach z elektrownią Żarnowiec i przy tak odległych terminach trudno jest prowadzić jakąkolwiek merytoryczną dyskusję. Na zakończenie pan profesor przytoczył dane dotyczące struktury zmian mocy w UE w latach 2000-2017. Likwidacja: atom 17%, ropa 40%, węgiel 41%. Rozwój: wiatr 158%, słońce 107%, gaz 97%, biomasa 11%, woda 9%. Budowa elektrowni atomowych może się okazać koniecznością ekonomiczną. Pan profesor nie obawia się wysokich kosztów lecz zachowania przez personel absolutnej dyscypliny technicznej co raczej nie jest mocną naszą cechą. Z tego właśnie powodu głosował by na nie w referendum, na pytanie „Czy budować w Polsce elektrownię jądrową ? Wykład pana profesora dr n. med. Jana Grzesika wzbudził duże zainteresowanie słuchaczy UTW w Świętochłowicach. Tak ciekawych wykładów nigdy nie jest za dużo. Opracował: Henryk Duda